De officiele website van de geschiedenis van zendstation
Radio Kootwijk (PCG)

"een dorp tussen Zand en Zenders"

 
Radio Kootwijk
 Algemeen
 Aktualiteiten
 Mailing List
 Reserveren RKwk
 Concerten
 Monumenten
 Dienst Landelijk Gebied
 Routebeschrijving RKwk
 Bewonersvisie RkWk
 Gebiedsvisie
 D66 rapport
 Masterplan de Winter
 Creatorium Hobert
 Masterplan Ago Quod Ago
 Plan van Aanpak
Dorp RKwk
 Dorp en haar bewoners
 Kinderen van Kootwijk
 Berichten uit ...
 Nostalgische verhalen
 Klein Hollywood
 RK Junior
 DorpsRaad
... en Bandoeng
 Hallo Bandoeng, hier ...
 Geschiedenis
 Malabar
 Malabar toen ...
 Malabar nu ...
 boekbespreking
 meer over Bandoeng ...
Hier Radio Kootwijk (SBB)
 Evenementenlocatie
 Nieuws
 Excursies/activiteiten
Stichting Platform Kootwijk
 Wie zijn wij
 Aktualiteiten
 Notities
 Brochure
 PersBerichten
 Gezondheid
 Politiek
 Zendmasten problematiek
 Milieu & Landschap
 SPK Archief
 Nieuwsbrieven
 Geografie
 Chronologie
 Naslag
 2' Podium
 Beelden SPK
 Bestemmingsplan
 Links SPK
50 kV station
 Informatie
Panorama views
 Omgevingskaart
 Gebouw A
 Radio Kootwijk
English Summary
 Welcome to RKwk
Foto's van ...
 de opbouw
 de lange golf zender
 de kortegolf zender
 het dorp
 vandaag de dag ...
 Scheveningen Radio
 Opendag ...
Bedrijfs Beelden
 Ontstaan
 Terreinen
 Doel, werking, ...
 Radiocentrale Amsterdam
Geschiedenis
 J.M. Luthmann (architect)
 Radio Telegrafie
 Radio Telefonie
 Machinezender PCG
 Bibliografie Ir de GROOT
 Ir J. J. NUMANS
 Dr B. van der POL
 Willem Vogt
 Overzicht mei 1940
... zij schreven over Radio Kootwijk
 Dr. Ir. N. KOOMANS (1)
 Dr. Ir. N. KOOMANS (2)
 Ir M.C. ENNEN
 RC Kennemerland
 Tussen 'Zand en Zenders'
 VRZA
 Hans KNAP
 Alfa Bravo (PCH)
 Ingrid van Hoorn
 [onbekend] Ned.
 [onbekend] Frans
 Cees van der Pluijm
 Gewest tot Gewest (tv)
 VPRO documentaire (radio)
 PTT-Bedrijfsbanden
Artikelen over
Radio Kootwijk
 Apeldoornse Courant
 Apeldoorns Stadsblad
 ArchiNed
 Algemeen Dagblad
 Amersfoortse Courant
 Barneveldse Krant
 BN-de Stem
 Brabants Dagblad
 Cement
 Deventer Courant
 Gelderlander
 Gemeente Apeldoorn
 Groene Amsterdammer
 Haagsche Courant
 NRC Handelblad
 Prov. Zeeuwse Courant
 Piazza
 SAM
 Stentor
 Telegraaf
 Trouw
 Twentsche Courant
 Utrechts Nieuwsblad
 Veluws Dagblad
 Volkskrant
Diversen
 Links
 Scheveningen Radio
 PCH Reünie 2004
 Zij gaven hun reactie ...
 Maar waarom deze site...
Contacten ...
 de SPK
 de Webmaster
 Belangrijke adressen
 
 
ALFA BRAVO   
PCH Scheveningen Radio   
November 1984 N° 2   

DE RADIO VAN APELDOORN
Uit het Veluwse landschap, niet ver van Apeldoorn op het terrein van Staatsbosbeheer, verrijst zendstation Radio Kootwijk. Eigendom van het Staatsbedrijf der PTT; belangrijkste zender voor het maritieme lange afstandverkeer.

Radio Kootwijk, dat dateert uit 1923, is uitgerust met installaties voor radiotelefonie, radiotelegrafie en telex over radio. De apparatuur die er staat varieert van watergekoelde enkel bandzenders tot op afstand programmeerbare multibandzenders. En, hoewel Radio Kootwijk door de groeiende satellietcommunicatie wellicht ooit het karakter van een museum zal gaan krijgen, werkt de apparatuur nog volop en reizen alle lange afstandberichten van PCH via deze monumentale radiotempel.

Tijdens de eerste wereldoorlog bleek voor het eerst hoe noodzakelijk het was om te kunnen beschikken over een nationale radiofaciliteit voor verbindingen met het voormalige Nederlands-OostIndië. De crisis was in volle gang, toen opdracht werd gegeven tot het bouwen van een radiozendstation. De Nederlandse Heidemaatschappij rekruteerde werkloze grondwerkers uit Amsterdam en stuurde hen naar een onbegaanbaar zandverstuivingsgebied op de Veluwe. Hun opdracht was, om ruim 200 hectaren zand- en heidegrond te egaliseren en voor te bereiden op de bouw van een groot zender- en antenne-complex.

Hoe betrekkelijk het enthousiasme van de Amsterdammers was voor deze tewerkstelling, schetste een opschrift op één van de bouwketen:

'God schiep in Zijnen toorn ... de radio van Apeldoorn'.

Maar Radio Kootwijk kwam er en de eerste verbinding met Indië werd, na enige haperingen, in 1923 tot stand gebracht.

ZONDERLING BOUWWERK
De architect den heer J.M. Luthmann kreeg opdracht een ontwerp te maken voor het radiostation, het transformatorthuis, de watertoren en het appartementsgebouw voor 'vrijgezelle ambtenaren'. Voor het zondergebouw mochten hout en spijkers niet worden toegepast - met het oog op vocht - en het was dus logisch dat Luthmann koos voor beton; een bouwmateriaal dat toen trouwens net in de mode raakte. Onder invloed van de destijds heersende bouwfilosofie, schiep Luthmann een imposante zondertoren, die echter volgens cultuur historici onder geen enkele stijl ressorteert. Elementen van de Amsterdamse School, maar ook invloeden uit Duitsland, zijn terug te vinden in dit zonderlinge bouwwerk.

VAN LANGE GOLF NAAR KORT GOLF INSTALATIE
De eerste installatie die Radio Kootwijk heeft gekend, was een Telefunken machinezender PCG (telegrafie). Een apparaat van ontzaglijke afmetingen, dat met een rijdende brug in het zendergebouw naar binnen werd getakeld. De Telefunken had een zendvermogen van 200 kilowatt en werkte op een golflengte van 17850 meter.

De nadelen van het lange golf zenden werden echter al spoedig duidelijk: de apparatuur was duur in aanschaf en exploitatie en de seinsnelheid langzaam. Men begon - aanvankelijk met enig voorbehoud - oog te krijgen voor een vinding van radioamateurs het zonden via de korte golf. Met een golflengte van 10 tot 100 meter en een frequentie van 30 tot 3 MHz, bleek men aanzienlijk efficiënter en goedkoper te werken.

STOORZENDER
De Duitsers dachten anders over het nut van de lange golf. Tijdens de bezetting gebruikten ze de lange golfinstallatie om het contact met hun duikboten te onderhouden. Bovendien hadden ze er enkele stoorzenders geïnstalleerd. Bij hun vertrek lieten ze niet na alle lange golfapparatuur te vernietigen, maar zagen de, kleinere, korte golfinstallaties over het hoofd. En ze vergaten in de haast het geconfisceerde koper, waar de zolder bijna onder bezweek, mee te nemen. Dus onmiddellijk na de oorlog kon worden begonnen aan de wederopbouw. Wat zo enthousiast werd ondernomen, dat Radio Kootwijk uiteindelijk kon uitgroeien tot het destijds grootste nationale zendstation. Dat zich tegenwoordig helemaal toelegt op het maritieme lange afstandverkeer.

WATERGEKOELD
Krijgt Scheveningen Radio nu een oproep van af de wal voor een verre telefoon-, telegraaf- &,- TOR-verbinding, dan wordt die via de kabel aan Kootwijk doorgegeven. Daar ontvangen de laagfrequente voormodulatoren het signaal die het, omgevormd tot 1 MHz-niveau, doorsturen naar de zender. Naar een van de enkelbandzenders, waarvan er sommige nog worden gekoeld met water. Deze dateren van kort na de oorlog en verklaren de aanwezigheid van de, door goudvissen bewoonde, koelvijver voor het zondergebouw. De overige enkelgolfzenders werken met luchtkoeling. Wat overigens niet mag verhelpen dat het in de zendertoren, vooral in de zomer, ondraaglijk warm is.

Radio Kootwijk mag, als monument van cultuurhistorisch belang, niet worden aangetast door moderne airconditioningapparatuur.

Bij de multibandzenders waarover Radio Kootwijk beschikt, is de voormodulator ingebouwd. Ze schakelen in ca. 3 seconden om naar elke gewenste frequentie. Waarbij ze de keuze hebben uit 120, door PCH op afstand voorgeprogrammeerde, mogelijkheden.

Deze zenders zijn via hoogfrequentlijnen die door de ramen hun weg naar buiten vinden, verbonden met rondstraalantennes. Omdat de uitstraling van zeer geschikt voor een bewegend zenddoel als een schip

ONVERMOEIBAAR
Aan boord is het moeilijk je voor te stellen dat het ontvangen telegrafie-, telefonie- of TOR-bericht de weg van de afzender naar de kustplaats IJmuiden aflegt, om vandaar tussen de bossen van de Veluwe terecht te komen en vervolgens op reis te gaan naar de geadresseerde op zee.

De zendantennes die er aanvankelijk stonden voor het fixe-verkeer; het communicatieverkeer tussen twee vaste punten over lange afstanden, zijn er nog vertegenwoordigd. Waarbij de tendens naar verkleining ook hier zichtbaar is. Op de plaats waar, voordat hij door de Duitsers werd neergehaald, de lange golf antenne van de 17850 meterband stond, staan nu rondstraalantennes die de beweeglijke scheepvaart op de voet volgen.

Gelukwensen van de familie, routeringstelegrammen van het KNMI of TOR-berichten van de rederij; de zenders van Radio Kootwijk blijven ze onvermoeibaar doorgeven. Mét of zonder waterkoeling

uit : ALFA BRAVO
PCH Scheveningen Radio
November 1984 N° 2